Từ các vụ xâm hại trẻ em: Dạy trẻ “Quy tắc vòng tròn” trong ứng xử

Cập nhật: 08:41 | 18/04/2019
Xưa nay trẻ nhỏ Việt vốn vẫn bị coi thường, cơ thể các con được coi như món “đồ chơi” cho người lớn. Hôn hít, cấu véo đã được một số người lớn coi như đặc quyền đặc lợi của họ với danh nghĩa “yêu trẻ”. Vì thế, nếu có vụ sờ mó nào nghiêm trọng hơn cũng không bị coi là tội phạm.

Đó là chia sẻ của TS Vũ Thu Hương, nguyên giảng viên khoa Giáo dục tiểu học, ĐH Sư phạm Hà Nội về nguyên nhân dẫn đến những vụ ấu dâm, sàm sỡ và cao hơn là dẫn đến xâm hại trẻ em.

Không được dạy, trẻ nhầm tưởng sàm sỡ là yêu thương

Dẫn chứng cho nhận định này, TS Vũ Thu Hương kể: “Có lần đi ngoài đường, tôi thấy hai bà cháu dắt tay nhau nơi công cộng. Một người đi qua, tụt quần và cấu bộ phận sinh dục cháu ngay giữa đường. Đứa trẻ phản kháng thì bị bà mắng: “Người ta yêu cháu thôi mà”.

Chính từ những quan niệm, cách nghĩ này của người lớn nên đã có vô khối kẻ có thể lợi dụng để hành hạ một đứa trẻ nhỏ yếu ớt chưa có sức để tự vệ. Cũng vì lý do “nựng” trẻ mà nhiều người lớn thường coi các bé như đồ chơi, có hành vi sờ mó, hôn hít và bắt trẻ chấp nhận. Ở góc độ nào đó, điều này cũng góp phần dẫn đến những vụ việc dâm ô, xâm hại tình dục trẻ em.

Theo ông Nguyễn Công Hiệu, PGĐ Trung tâm Tư vấn dịch vụ truyền thông (Tổng đài 111) Cục Trẻ em, Bộ LĐ-TB&XH: Từ ngày 1-1-2019 đến 31-3, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 đã tiếp nhận trên 300.000 cuộc gọi đến, trong đó, số ca trẻ em bị bạo lực là 74 ca (chiếm 35,8% số ca hỗ trợ can thiệp của tổng đài trong quý); trẻ em bị xâm hại tình dục là 63 ca (chiếm 30,4%)…

Đáng chú ý, trong các loại bạo lực xâm hại thì xâm hại tình dục đang chiếm tỷ lệ cao. Tuy nhiên, điều khiến người quản lý Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 trăn trở nhất là hiện nay mọi người hay đi vào nội dung chủ yếu là lên án thủ phạm, nhưng còn nhiều thứ để giải quyết chưa được quan tâm như: Phòng tránh và trách nhiệm của các bên từ gia đình đến nhà trường và cộng đồng thì vẫn chưa được để ý nhiều.

Vì vậy, theo TS Vũ Thu Hương, điều quan trọng nhất là nhận thức của mọi người về tội phạm này cần phải thay đổi. Phụ huynh cần hiểu rõ dâm ô là hành động người lớn tụt quần trẻ và cấu, sờ mó bộ phận sinh dục, chụp ảnh bộ phận này đưa lên mạng hay bàn tán về nó. Dâm ô là ôm ấp, hôn hít trẻ, rủ xem clip nóng, cho các em xem bộ phận sinh dục của mình… Khi được dạy những điều này, nếu ai lao vào ôm hôn, các bé sẽ biết để phản ứng, phòng tránh. Nếu không được dạy, con sẽ im lặng vì không biết đó là hành vi gì và nhầm tưởng là yêu thương.

“Một xã hội được coi là hạnh phúc thì chắc chắn phải đảm bảo được an toàn cho trẻ nhỏ. Tất cả các cháu cần được học kỹ năng tự bảo vệ bản thân mình trong mọi tình huống. Các cha mẹ cần có ý thức dạy con điều này đầu tiên và lặp lại cho đến khi trẻ thành thạo các kỹ năng”, TS Vũ Thu Hương nhấn mạnh.

tu cac vu xam hai tre em day tre quy tac vong tron trong ung xu
Trong quý 1-2019, Tổng đài 111 tiếp nhận tới hơn 30% cuộc gọi về xâm hại trẻ em. Ảnh: T.A

Trẻ cần được hỗ trợ trong cả quãng đời sau đó

Là một người làm việc trong lĩnh vực tư vấn tâm lý, hỗ trợ cho trẻ em bị bạo hành nói chung và xâm hại nói riêng, chị Lê Thị Mai Quyên, Tư vấn viên, Tổng đài 111 chia sẻ: Trong công việc của mình tôi đã cố gắng làm hết mình, sắp xếp mọi thứ tốt nhất cho trẻ. Tuy nhiên đáng tiếc là bản thân người giám hộ trẻ chưa ý thức được nhiều thứ tốt nhất dành cho trẻ. Nhiều trường hợp giấu nhẹm đứa trẻ đi, lờ đi nếu là người trong gia đình xâm hại.

Đó là đáng tiếc vì quá trình làm việc chúng tôi luôn nói đến những điều tốt nhất là dành cho trẻ chứ không chỉ cần thắng kiện. Nhiều người nói cần bỏ tù thủ phạm để chúng không xâm hại những đứa trẻ khác. Tuy nhiên, điều cần nhất là bảo vệ con mình thì họ lại không coi trọng. Hiện chúng ta mới chỉ giải quyết khâu trước mắt như đưa tội phạm ra vành móng ngựa, đi tù, đền bù… Nhưng về lâu dài đứa trẻ bị xâm hại chịu nhiều ảnh hưởng sau này khi dậy thì, khi trưởng thành, khi lấy chồng… cả quá trình sau đó vẫn còn chưa có sự hỗ trợ.

Về những ảnh hưởng đối với trẻ khi bị xâm hại, sàm sỡ, dâm ô, TS Vũ Thu Hương cho rằng, theo thời gian sẽ dần liền sẹo, tuy nhiên những ám ảnh, nỗi đau tinh thần thì không phải trẻ nào cũng có thể vượt qua. Với những em bé đã từng bị xâm hại tình dục, khoái cảm của các con sẽ chấm dứt từ khi chưa bắt đầu xuất hiện. Các con sẽ không bao giờ có nổi niềm hạnh phúc trọn vẹn bên người mình yêu thương. Cảm giác hổ thẹn, lo lắng bị phát giác rằng mình đã từng bị xâm hại cho đến nỗi đau đớn và sợ hãi rằng kịch bản kinh hoàng kia sẽ một lần nữa lặp lại sẽ lấy đi của các con tất cả.

Để trẻ có những phản ứng cần thiết, kịp thời khi bị sàm sỡ, xâm hại, TS Vũ Thu Hương đưa ra “Quy tắc vòng tròn”. Theo quy tắc này, với người ruột thịt (bố, mẹ đẻ, anh chị em ruột), trẻ được quyền (hoặc cho phép) vòng tay ôm hôn, bế ẵm; Vòng tròn tiếp theo dành cho người thân cận như bà con họ hàng, thầy cô, bạn bè, bé được quyền nắm tay, cho phép vuốt tóc, vỗ vai; Vòng tròn thứ ba là người quen (hàng xóm tin cậy, bạn đồng nghiệp của cha mẹ, đã được gia đình sàng lọc), trẻ được quyền bắt tay; Vòng tròn thứ tư của người lạ, bé chỉ cần vẫy tay chào, tạm biệt. Ngoài tất cả vòng tròn này, với những “người đáng ngại”, bé xua tay không tiếp xúc.

Đối với tình huống cụ thể khi trẻ đi trong thang máy, TS Hương đưa ra một số lời khuyên để phụ huynh có thể dạy con. Đó là đứng sát bảng điều khiển, khi thấy nguy hiểm lập tức bấm tất cả các nút và bấm nút báo động. Sau đó, lập tức con ngồi thụp xuống theo thế ngồi “Quả núi”. Với thế ngồi này, kẻ đó không dễ làm gì con được. Hai tay ôm chặt lấy chân và đầu vùi vào đùi. Giữ thật chắc chắn cho đến cửa mở ra thì vùng đứng dậy, chạy và hét thật to.

Các mẹ đừng dạy con đánh lại kẻ dâm ô trong thang máy vì không gian quá hẹp, con rất khó thoát. Nếu con đánh lại, kẻ đó có thể nổi xung lên hành hung hoặc xâm hại con. Vô khối kẻ có suy nghĩ “nếu đã vậy, làm tới luôn”. Điều đó sẽ gây nguy hiểm cho các con.

Ngoài ra, cha mẹ cần dạy con tuyệt đối không đi theo người lạ. Các con phải biết chạy tới chỗ chú CA, người lớn tuổi nếu bị kẻ lạ đi theo, nói chuyện với họ và nhờ đưa về nhà. Ở nơi có người, nạn nhân có thể hét thật to khi bị người lạ động vào vùng kín, TS Hương nhấn mạnh.

Kỹ năng phòng chống tự vệ cho trẻ không thể làm trong một ngày, một giờ mà phải thực hiện nhiều lần đến thuần thục tại gia đình và nhà trường. Phụ huynh cần tập luyện cho con dưới tình huống giả thiết trẻ sẽ làm gì khi gặp kẻ xấu, thay vì dọa dẫm trẻ về nguy cơ xâm hại, trên tinh thần để học sinh vui vẻ tập luyện với tâm lý thoải mái.

Thịnh An