Tự chủ giáo dục Đại học công lập: Không chỉ là vấn đề kinh phí

Cập nhật: 14:10 | 07/09/2017
(PL&XH) - Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ, tiến tới năm 2020, tất cả các trường ĐH sẽ tự chủ. Hiện nay, cả nước có khoảng 23 trường được thí điểm tự chủ. Các cơ sở giáo dục ĐH còn lại khi nói đến tự chủ còn ở diện “rụt rè”, với phần đông quan điểm cho rằng: Tự chủ chỉ dừng lại ở góc độ tự chủ tài chính.

Mới đây, dự thảo Nghị định quy định cơ chế tự chủ các cơ sở giáo dục đại học (ĐH) công lập đang được lấy ý kiến các trường, các Bộ, ngành có liên quan. Theo dự thảo, các nội dung mà các trường ĐH được tự chủ gồm: Hoạt động đào tạo, khoa học công nghệ; bộ máy nhân sự; tài chính; quản lý sử dụng tài sản. Và tự chủ không có nghĩa là các trường công sẽ bị “cắt” hoàn toàn nguồn kinh phí.

Kinh phí cấp theo cơ chế đặt hàng

Tại hội nghị tổng kết khối GDĐH, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam nhấn mạnh quan điểm về tự chủ ĐH không chỉ dừng lại, hay duy nhất chỉ ở mảng kinh phí, tự chủ tài chính. Tự chủ ĐH bao gồm trong đó rất nhiều vấn đề liên quan, không có nghĩa tự chủ là không còn kinh phí Nhà nước cấp nữa.

Trong quy định về tự chủ tài chính tại dự thảo, nội dung này được quy định khá rõ. Ngân sách Nhà nước tiếp tục hỗ trợ chi thường xuyên hàng năm cho cơ sở GDĐH sau khi chuyển sang cơ chế tự chủ tài chính đến hết năm 2020.

Mức hỗ trợ chi thường xuyên hàng năm ổn định bằng mức ngân sách cấp chi thường xuyên cho cơ sở GDĐH trong năm trước liền kề năm chuyển sang cơ chế tự chủ. Cơ sở GDĐH đã chuyển sang thực hiện cơ chế tự chủ tài chính trước thời điểm Nghị định này ban hành, được Nhà nước thí điểm cấp kinh phí theo cơ chế đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ, giao kinh phí trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2020.

Từ năm 2021, ngân sách Nhà nước cấp cho cơ sở GDĐH tự chủ theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ theo quy định.

Dự thảo cũng nói rõ Nhà nước tiếp tục cấp vốn đầu tư phát triển cho cơ sở GDĐH đối với các dự án đầu tư dở dang và các dự án đầu tư khác được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của Luật Đầu tư công.

Liên quan đến tài chính, trong dự thảo quy định sau khi hạch toán đầy đủ các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp ngân sách Nhà nước khác (nếu có) theo quy định, phần chênh lệch thu chi nếu có, cơ sở ĐH phải trích tối thiểu 25% để lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp.

Đối với các quỹ khen thưởng; quỹ phúc lợi; quỹ hỗ trợ sinh viên và các quỹ khác, mức trích quỹ do cơ sở GDĐH tự quyết định và quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ của cơ sở GDĐH.

Nhà trường sử dụng quỹ hỗ trợ sinh viên để cấp học bổng cho các sinh viên có cha mẹ thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ và gia đình sinh viên có khó khăn về kinh tế. Mức cấp học bổng tối thiểu phải bằng mức học phí hiện hành của nhà trường.

Các trường được quyết định quy mô đào tạo, chỉ tiêu tuyển sinh và mở ngành đào tạo theo danh mục giáo dục đào tạo phù hợp với điều kiện về đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và cơ sở vật chất của  cơ sở GDĐH, đảm bảo chất lượng đầu ra đáp ứng nhu cầu xã hội.

Theo Phó Giáo sư Nguyễn Đức Minh Hiệu phó trường ĐH Công nghiệp TP HCM – một trong những trường công lập tự chủ tài chính tốt nhất hiện nay thì: Việc tự chủ sẽ giúp cho nhà trường có những điểm tích cực hơn, mở ngành mới nhanh chóng hơn theo từng năm, nhưng quy trình hồ sơ, thủ tục vẫn đầy đủ, thực hiện nghiêm ngặt quy định của cấp trên.

Dù hiện nhà trường đang thực hiện tự chủ nguồn thu, nhưng mức học phí trường thu vẫn chưa tăng lên mức kịch trần, nhưng việc hỗ trợ học phí và học bổng cho sinh nghèo, học giỏi đều tăng theo mỗi năm.

A1
Việc tự chủ của các ĐH công lập không có nghĩa là không còn đầu tư, ngân sách từ Nhà nước nữa. ẢNH: B.C



Tăng quyền hạn của Hội đồng trường

Một trong những vấn đề quan trọng của tự chủ ĐH chính là thành lập Hội đồng trường. Tuy nhiên, vấn đề này gần như bị bỏ ngỏ, Hội đồng trường ở một số trường nếu có chỉ mang tính hình thức, “thực quyền” vẫn đang nằm trong khối Ban giám hiệu nhà trường.

Trong số 23 trường ĐH được tự chủ theo Nghị định 77 vẫn còn một số trường chưa thành lập Hội đồng trường.

Vì vậy, dự thảo Nghị định quy định cơ chế tự chủ các cơ sở GDĐH công lập quy định: Hội đồng trường có số lượng thành viên là số lẻ, tối thiểu là 19 thành viên, trong đó số lượng thành viên bên ngoài tham gia Hội đồng trường chiếm không dưới 30% tổng số thành viên của Hội đồng trường.

Trong trường ĐH tự chủ, Hội đồng trường có rất nhiều quyền hạn. Cụ thể, Quyết nghị chủ trương về thu, chi tài chính, mua sắm tài sản, thiết bị, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, huy động các nguồn lực cần thiết để phát triển hoạt động nhà trường. 

Căn cứ điều kiện thực tế của đơn vị, Hội đồng trường giao cho Hiệu trưởng được quyền quyết định một số nội dung cụ thể về thu, chi tài chính, mua sắm tài sản, thiết bị, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất. Thực hiện quy trình bổ nhiệm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng theo quy định đề nghị cơ quan chủ quản bổ nhiệm...

Ngoài tự chủ nhân sự, vấn đề tự chủ đào tạo, khoa học công nghệ cũng là một nội dung đáng quan tâm. Trong đó, các trường được quyết định quy mô đào tạo, chỉ tiêu tuyển sinh và mở ngành đào tạo theo danh mục giáo dục đào tạo phù hợp với điều kiện về đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và cơ sở vật chất của  cơ sở GDĐH, đảm bảo chất lượng đầu ra đáp ứng nhu cầu xã hội;

Quyết định phát triển chương trình đào tạo, phương pháp đào tạo, hình thức đào tạo; phương pháp kiểm tra, đánh giá; công tác tổ chức đào tạo bảo đảm chuẩn đầu ra đúng như cam kết của cơ sở GDĐH với người học; quyết định  in, cấp phát và quản lý văn bằng, chứng chỉ theo quy định của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền và quy định riêng của cơ sở GDĐH...

Phan Thủy / PL&XH

tra-cuu-diem-thi-thpt-quoc-gia-2019-300x250